Wandelingen
Prijs per wandeling:
10,00-
(tenzij anders vermeld)
Zondag 30 maart: 14.00 uur
Amsterdam van de verkeerde kant
In de wandeling 'Amsterdam van de verkeerde kant Van sodomietenvervolging tot vakbond
voor homoseksuelen' gaat het over de relatie tussen de tolerante hoofdstad en
homoseksualiteit. Amsterdam kent een roerige en interessante homo-(emancipatie)
geschiedenis. Een wandeling over de mannen en vrouwen die het voortouw namen en de
plaatsen waar het zich afspeelde. Met onder andere: de Shakespeareclub, het Mandje,
Levensrecht, het eerste homohotel, het homomonument en 'het martelkamertje voor jonge
Duitse toeristen'. Startpunt De Burcht
Gids: Judith Marseille.
Zondag 13 april: 14.00 uur
Project West: Rond de Schinkel
We beginnen de wandeling met de Amstelveenseweg en de daaraan gelegen monumenten uit de
periode rond 1900. Daarna steken we de Schinkel over en beginnen onze bezichtiging van
de gordel '20 - '40 met een bezoek aan de Hoofddorppleinbuurt. Deze buurt is een laatste
stuiptrekking van de Amsterdamse School in de jaren 1930, met een aantal zeer bijzondere
woonblokken en vooral het Hoofddorpplein, dat sterk is gebaseerd op het Mercatorplein.
We krijgen aldus een goed beeld van de bebouwing aan weerszijden van de Schinkel.
Startpunt: Plein voor het Haarlemmermeerstation aan de Amstelveenseweg
Gids: Vincent Rottier
Zondag 27 april: 14.00 uur
Berlage's plan Zuid en de Amsterdamse School
Een wandeling door Amsterdam Zuid met de "nieuwe" wijken uit de vroege jaren twintig
van de twintigste eeuw. Een dynamische tijd waarin nieuw ideeën over stedenbouw,
architectuur, volkshuisvesting en kunst samen tot uitdrukking kwamen in de uitvoering
van dit totaalkunst-werk van zeer bijzondere kwaliteit. Hoewel er vaak wordt gesproken
van Berlage's plan Zuid is het opvallend dat Berlage eigenlijk alleen als stedenbouwkundige
zijn stempel heeft gedrukt op dit deel van Amsterdam en niet als architect. Een jongere
generatie vormgevers als De Klerk, Kramer, Van Epen en vele anderen heeft de uiteindelijke
bebouwing vormgegeven die deze wijk zo beroemd heeft gemaakt.
Start en eindpunt: westhoek Van Woustraat en Jozef Israëlskade.
Gids: Jeroen Baars
Zondag 4 mei: 14.00 uur
De Nederlandse herdenkingscultuur kritisch bekeken
Amsterdam kent honderden monumenten die verwijzen naar de oorlogstijd. Monumenten
voor specifieke groepen slachtoffers (joden, zigeuners, homo's) zijn in de meeste
gevallen verwezenlijkt na langdurige politieke strijd. Nieuwe inzichten hebben in die
gevallen geleid tot veranderingen in de herdenkingscultuur.
In de voormalige Jodenbuurt staan veel monumenten, zoals de Hollandse Schouwburg,
de Dokwerker, het Monument Kunstenaarsverzet, het Auschwitzmonument en het vrijwel
vergeten Monument van Joodse Erkentelijkheid. Tijdens de wandeling worden deze en
andere monumenten kritisch bekeken. De oprichtingsperikelen, de beeldtaal en overige
achtergronden worden besproken. Daarnaast worden relaties gelegd naar oude en nieuwe
vormen van herdenken, zoals het Monument op de Dam en het Digitaal Monument Joodse
Gemeenschap in Nederland (www.joodsmonument.nl).
Startpunt: De Burcht.
Gids: Daniël Metz
Zondag 18 mei: 14.00 uur
Amsterdam Noord: de landelijke stad en de tuindorpen
Deze wandeling door Amsterdam Noord zal in het teken staan van de idealistische
volkswoningbouw van 1900 tot de Tweede Wereldoorlog. In tegenstelling tot de stad
aan de andere kant van het IJ is in Noord geprobeerd om volkshuisvesting te plegen
met een duidelijke kleinsteedse of dorpse uitstraling waardoor Noord een wezenlijk
ander karakter heeft gekregen. Echter zonder de typische Amsterdamse vormgeving te
verliezen. De Vogelbuurt en Tuindorp Nieuwendam zijn onmiskenbaar Amsterdamse wijken;
het landelijke karakter maakt ze echter uniek.
Startpunt: Hoek Meeuwenlaan - Havikslaan.
Gids: Jeroen Baars
Zondag 8 juni: 14.00 uur
Project West: De Baarsjes
In dit deel van de gordel '20 - '40 bekijken we de Mercator- en Postjesbuurt,
die samen het resultaat zijn van het 6000-Woningenplan van de gemeente in de jaren
1920. Beide buurten vormen één groot museum van de sobere variant van de latere Amsterdamse School,
die hier nog tot in de jaren 1930 dominant was. Elke grote naam uit die tijd is vertegenwoordigd,
maar het Mercatorplein van Berlage is uiteraard het meest bekend. Ook de langgerekte gevels
van Wijdeveld en de creaties van Kropholler en Kramer geven de buurt een herkenbare aanblik.
En tenslotte wandelen we langs monumenten als Het Voorbeeld en de Chassékerk.
Startpunt: Mercatorplein
Gids: Vincent Rottier
Zondag 15 juni: 14.00 uur
Napoleonistisch Amsterdam
Het is dit jaar precies 200 jaar geleden dat Amsterdam tot hoofdstad van het land
werd. In 1795 waren de Franse troepen ons land binnengetrokken: De Oranjes maakten
plaats voor de Bataafse Republiek en later voor de monarchie met Koning Lodewijk Napoleon
aan het hoofd. De relatief korte Franse tijd bracht grote en blijvende veranderingen
teweeg in ons staatsbestel, maar liet ook zijn sporen na in het stadsbeeld. De wandeling
voert van de Muiderpoort naar De Dam, via de Oranje-Nassaukazerne (ooit gebouwd voor
Napoleons soldaten), Entrepotdok (het Entrepot was een Frans systeem), Wertheimpark,
Hortus Botanicus, Synagogen, het Trippenhuis en hotel The Grand. In 1808 werd het stadhuis
op De Dam tot koninklijk Paleis en werd het stadhuis verplaatst naar wat nu The Grand is.
Startpunt: De Muiderpoort nabij het Tropenmuseum.
Gids: Angeline Joordens
Zondag 29 juni: 14.00 uur
Diamantwandeling (1)- Maatschappelijke positie van de arbeiders
De conjunctuurgevoelige diamantindustrie heeft korte periodes van grote bloei gekend
die steevast werden gevolgd door dramatisch verval. Voor de grote groep diamantbewerkers
betekende dit een onzeker bestaan. Het is dan ook niet verrassend dat vanuit deze
beroepsgroep de eerste grote vakbond is ontstaan. In de negentiende eeuw leidde toenemend
maatschappelijk bewustzijn tot de introductie van sociale woningbouw en publieke sanitaire
voorzieningen (o.a. badhuizen). De wandendeling voert over het eiland Uilenburg waar de
eerste stadssanering plaatsvond en waar tegenwoordig nog één van de grootste diamantfabrieken
staat. Ook het maatschappelijke leven van de Joodse diamantarbeiders uit deze buurt komt
tijdens de wandeling aan bod.Startpunt: De Burcht.
Gids: Daniël Metz
Zondag 6 juli: 14.00 uur
Diamantwandeling (2) Ontwikkeling van de industrie
De Weesperbuurt telt veel overblijfselen van de eens zo omvangrijke Amsterdamse
diamantindustrie. De ontwikkeling van huisnijverheid naar grootschalige op stoom,
en later op elektriciteit aangedreven fabrieken is nog duidelijk in het straatbeeld
terug te zien. Ook de handel en het vakbondswezen hebben hun sporen nagelaten. De wandeling
voert vanaf het hoofdkantoor van de Diamantwerkersbond (ANDB) in de Henri Polaklaan
langs diverse diamantfabrieken, het hoofdkantoor van de Handwerkers Vriendenkring naar
de Diamantbeurs aan het Weesperplein.
Startpunt: De Burcht
Gids: Daniël Metz
Zondag 20 juli: 14.00 uur
Project West: Bos en Lommer
De meest noordelijke en jongste buurt in de gordel '20 - '40. We bekijken uiteraard
de revolutionaire strokenbouw in Landlust uit de moderne jaren 1930. Maar ook de
traditionele woningbouw uit de periode van de wederopbouw is, als tegenhanger hiervan,
bijzonder. Verder zien we hoe de verdichting hier ook toeslaat, met als hoogtepunt
het Bos en Lommerplein en de overbrugging van de rondweg. Deze steken we zelfs over,
om de befaamde Akbarstraat te bewonderen. Startpunt: Het Bolwerk aan de Jan van Galenstaat,
naast de brug over het Westelijk Marktkanaal
Gids: Vincent Rottier
Zondag 27 juli: 14.00 uur
Amsterdam van de verkeerde kant
In de wandeling 'Amsterdam van de verkeerde kant 'Van sodomietenvervolging tot
vakbond voor homoseksuelen' gaat het over de relatie tussen de tolerante hoofdstad
en homoseksualiteit. Amsterdam kent een roerige en interessante homo-(emancipatie)
geschiedenis. Een wandeling over de mannen en vrouwen die het voortouw namen en de
plaatsen waar het zich afspeelde. Met onder andere: de Shakespeareclub, het Mandje,
Levensrecht, het eerste homohotel, het homomonument en 'het martelkamertje voor jonge
Duitse toeristen'.Startpunt: De Burcht.
Gids: Judith Marseille
Zondag 17 augustus: 14.00 uur
De Pijp
De Pijp is de eerste buurt die buiten de 17e-eeuwse stad is gebouwd. Een buurt
die volgens de plannen van Sarphati voor de elite had moeten worden, maar grotendeels
een typische arbeidersbuurt werd. Lange, rechte straten, vandaar de naam. Er zijn echter
ook 'gouden randen' te bewonderen, zoals langs de Amstel en het Sarphatipark. En verder
was het een ideale buurt voor kunstenaars, prostituees, marktkooplui en minderheidsgroepen. We vinden er Mondriaan en andere theosofen, joden en islamieten; allen redelijk broederlijk naast elkaar. Een buurt met een grote sociale cohesie, met een roemrijk aksieverleden en een toekomst als de meest multiculturele omgeving van Amsterdam.
Startpunt: Servaes Noutsstraat aan de Ceintuurbaan, achter verpleeghuis Tabitha.
Gids: Vincent Rottier
Zondag 31 augustus: 14.00 uur
Opmaat tot de Amsterdamse School: Het Scheepvaarthuis
Amsterdam was een hevig veranderende stad aan het einde van de negentiende - begin
van de twintigste eeuw. De stad werd grootschalig verbouwd en er werd grondig ingegrepen
in het weefsel van de stad. Het ging Amsterdam economisch voor de wind en de stad plukte
er de vruchten van. Sommige historici noemen deze periode ook wel de tweede Gouden Eeuw.
Nieuwe bouwwerken die horen bij een nieuwe tijd, uitbundige nationale, stedelijke en
economische trots en nieuwe ideeën over vormgeven bepalen de bouwkunst van deze periode.
Uiteindelijk leidden deze ontwikkelingen tot een bijzondere architectuurvormgeving die al
deze elementen wil verwoorden in een bijzonder expressieve bouwstijl: de Amsterdamse School.
Deze wandeling voert langs belangrijke gebouwen in het centrum van Amsterdam waarmee deze
ontwikkelingen goed zichtbaar gemaakt worden om uiteindelijk uit te komen bij het gebouw
dat beschouwd wordt als het eerste Amsterdamse Schoolgebouw - Het Scheepvaarthuis van
J.M. van der Mey uit 1916. Startpunt: de achterkant van het Nationaal Monument op de Dam
tegenover Krasnapolsky
Gids: Jeroen Baars
Zondag 28 september: 14.00 uur
Wandeling door een verdwenen buurt
Het is in 2008 precies 125 jaar geleden dat de grachten rond het eiland Vlooyenburg
zijn gedempt. Het eiland wordt gezien als de vroegste vestigingsplaats van Joden in de
stad. Er waren opeengepakte huizen met vele steegjes. Langs de grachten stonden de
eerste synagogen. De demping in 1883 was nodig om plaats te maken voor de drukbezochte
markt, tegenwoordig nog altijd aanwezig op het Waterlooplein. Rond 1970 is de hele buurt
op de schop gegaan voor de aanleg van de metro en de Stopera (stadhuis + opera).
Met behulp van oude prenten wordt de historie van de buurt teruggebracht in een wandeling
die voert van Vlooyenburg tot de Nieuwmarkt. Start: De Burcht.
Gids: Daniël Metz
Zondag 19 oktober: 14.00 uur
Tussen Museumplein en Overtoom
Het Museumplein hoort tot de eerste geplande stadsuitbreidingen van Amsterdam aan
het eind van de 19de eeuw. Er moest hier een luxe wijk ontstaan, met villa's, tuinen
en openbare gebouwen, waaronder musea. En dat alles om een groot plein heen gebouwd.
Deze plannen zijn grotendeels gerealiseerd, waardoor het Museumplein nu een van de meest
imposante stadsgezichten van Amsterdam biedt. Maar het plein is niet los te zien van de
buurten er omheen, met name rond het Vondelpark. We zullen dan ook luxe straten als de
PC Hooft en de Vondelstraat (als bijna privé-project van Pierre Cuypers) bewandelen. We
stoppen bij de Overtoom, want daar begon de buurt voor de 'mingegoeden'.
Startpunt: Cobra Café tussen het Museumplein en de Hobbemastraat.
Gids: Vincent Rottier