Wandelingen 2009
Prijs per wandeling: 10,- (tenzij anders vermeld)
Alle wandelingen beginnen om 14.00 uur

Zondag 5 april
Lang leve de Wallen!
Vanaf de 14e eeuw voert de stad Amsterdam al een prostitutiebeleid. Nu eens gedogen, dan weer een strenge repressie en harde straffen. De ultieme oplossing is er nog altijd niet. Cameratoezicht, modeontwerpers als antikraakwacht? Tijdens deze wandeling gaan we in op verleden en heden van de Amsterdamse Wallen. Met alle veranderingen in de verschijnings-vormen van prostitutie en alle antwoorden erop van de (Amsterdamse) overheid. We maken een rondje van de Schreierstoren, via Oudezijds Voorburgwal, Achterburgwal, Gelderse Kade terug naar de Schreierstoren.
Startpunt: Schreierstoren aan de Gelderse Kade
Gids: Angeline Joordens


Zondag 26 april
Van Park naar Plein 1 - Het Vondelpark
Onder de noemer 'Van Park naar Plein' organiseert de Burcht twee wandelingen door dezelfde buurt. De eerste behandelt het Vondelpark, de tweede het gebied tussen Overtoom en Boerenwetering, m.n. het Museumplein. Park en plein hangen nauw met elkaar samen: ze dateren uit dezelfde tijd en waren beiden bedoeld voor de stedelijke elite. Wonen, cultuur en recreŽren zijn hier onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een wandeling door en rond het Vondelpark; met aandacht voor de aanleg en de ideeŽn erachter, de villa's aan de rand en andere bijzondere gebouwen als het huidige Filmmuseum en de Vondelkerk. Ook het door hemzelf ontworpen woonhuis van Pierre Cuypers komt aan bod, evenals andere bebouwing van zijn hand aan de rand van het park. En ten slotte lopen we door enkele luxe woonstraten van de Vondelparkbuurt, een negentiende-eeuwse stadsuitbreiding voor de Amsterdamse elite.
Startpunt: onder de Vondelbrug in de Constantijn Huygensstraat
Gids: Vincent Rottier

Zondag 3 mei
De Nederlandse herdinkingscultuur kritisch bekeken
Amsterdam kent honderden monumenten die verwijzen naar de oorlogstijd. Monumenten voor specifieke groepen slachtoffers (joden, zigeuners, homo's) zijn in de meeste gevallen verwezenlijkt na langdurige politieke strijd. Nieuwe inzichten hebben in die gevallen geleid tot veranderingen in de herdenkingscultuur. In de voormalige Jodenbuurt staan veel monumenten, zoals de Hollandse Schouwburg, de Dokwerker, het Monument Kunstenaarsverzet, het Auschwitzmonument en het vrijwel vergeten Monument van Joodse Erkentelijkheid. Tijdens de wandeling worden deze en andere monumenten kritisch bekeken. De oprichtingsperikelen, de beeldtaal en overige achtergronden worden besproken. Daarnaast worden relaties gelegd naar oude en nieuwe vormen van herdenken, zoals het Monument op de Dam en het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland (www.joodsmonument.nl).
Startpunt: De Burcht
Gids: DaniŽl Metz

Zondag 24 mei
Berlage's Plan Zuid en de Amsterdamse School
Een wandeling door Amsterdam Zuid met de "nieuwe" wijken uit de vroege jaren twintig van de twintigste eeuw. Een dynamische tijd waarin nieuw ideeŽn over stedenbouw, architectuur, volkshuisvesting en kunst samen tot uitdrukking kwamen in de uitvoering van dit totaalkunstwerk van zeer bijzondere kwaliteit. Hoewel er vaak wordt gesproken van Berlage's Plan Zuid is het opvallend dat Berlage eigenlijk alleen als stedenbouwkundige zijn stempel heeft gedrukt op dit deel van Amsterdam en niet als architect. Een jongere generatie vormgevers als De Klerk, Kramer, Van Epen en vele anderen heeft de uiteindelijke bebouwing vormgegeven die deze wijk zo beroemd heeft gemaakt.
Start en eindpunt: westhoek Van Woustraat en Jozef IsraŽlskade
Gids: Jeroen Baars

Zondag 7 juni
Diamantwandeling - Ontwikkeling van de industrie
De Weesperbuurt telt veel overblijfselen van de eens zo omvangrijke Amsterdamse diamantindustrie. De ontwikkeling van huisnijverheid naar grootschalige op stoom, en later op elektriciteit aangedreven fabrieken is nog duidelijk in het straatbeeld terug te zien. Ook de handel en het vakbondswezen hebben hun sporen nagelaten. De wandeling voert vanaf het hoofdkantoor van de Diamantwerkersbond (ANDB) in de Henri Polaklaan langs diverse diamantfabrieken, het hoofdkantoor van de Handwerkers Vriendenkring naar de Diamantbeurs aan het Weesperplein.
Startpunt: De Burcht
Gids: DaniŽl Metz


Zondag 21 juni
De Zuidas
Aan de zuidzijde van de stad Amsterdam ontwikkelt zich in rap tempo een nieuwe wijk als het toekomstige zakencentrum van de regio Amsterdam. Er wordt stevig ingezet op een internationale uitstraling om de grote bedrijven binnen te halen. De inrichting en vormgeving van dit gebied wordt dan ook als speerpunt aangewend om de concurrentie met vergelijkbare gebieden in Nederland, bijvoorbeeld Kop van Zuid in Rotterdam, en zelfs Amsterdam - de Zuidelijke IJ-oever - aan te gaan. De wandeling zal juist dat laatste aspect, het streven naar een bijzondere, goed ontworpen en hoogwaardige woon\werkomgeving, laten zien.
Startpunt: zuidhoek kruising Beethovenstraat en Prinses Irenestraat
Gids: Jeroen Baars

Zondag 28 juni
Van Park naar Plein 2 - Tussen Museumplein en Overtoom
Het Museumplein hoort tot de eerste geplande stadsuitbreidingen van Amsterdam aan het eind van de 19e eeuw. Er moest hier een luxe wijk ontstaan, met villa's, tuinen en openbare gebouwen, waaronder musea; en dat alles om een groot plein heen gebouwd. Deze plannen zijn grotendeels gerealiseerd, waardoor het Museumplein nu een van de meest imposante stadsgezichten van Amsterdam biedt. Maar het plein is niet los te zien van de buurten er omheen, met name rond het Vondelpark. We zullen dan ook luxe straten als de PC Hooft en de Vondelstraat (als bijna privťproject van Pierre Cuypers) bewandelen.
Startpunt: Vondelstraat bij het Marriotthotel
Gids: Vincent Rottier

Zondag 5 juli
Sporen van de slavernij
Amsterdam was betrokken bij slavernij en slavenhandel via de VOC maar vooral via de West Indische Compagnie, maar ook als mede-eigenaar van de kolonie Suriname. Na lange stilte is er eindelijk aandacht voor deze geschiedenis die ook in Amsterdam haar sporen heeft. Vanaf het West Indisch Huis op de Herenmarkt, het voormalige hoofdgebouw van de WIC, voert de wandeling via de grachtengordel, waar bewoners hun rijkdom mede dankten aan de slaven, naar het paleis op de Dam waar de SociŽteit van Suriname placht te vergaderen. We passeren het hoofdkantoor van de VOC en eindigen bij de synagogen waar we stil staan bij de joodse betrokkenheid bij de plantages in BraziliŽ en Suriname.
Startpunt: West Indisch Huis, Herenmarkt
Gids: Angeline Joordens

Zondag 12 juli
Wandeling door een verdwenen buurt
In 1883 werden de grachten rond het eiland Vlooyenburg gedempt. Het eiland wordt gezien als de vroegste vestigingsplaats van Joden in de stad. Er waren opeengepakte huizen met vele steegjes. Langs de grachten stonden de eerste synagogen. De demping in 1883 was nodig om plaats te maken voor de drukbezochte markt, tegenwoordig nog altijd aanwezig op het Waterlooplein. Rond 1970 is de hele buurt op de schop gegaan voor de aanleg van de metro en de Stopera (stadhuis + opera). Met behulp van oude prenten wordt de historie van de buurt teruggebracht in een wandeling die voert van Vlooyenburg tot de Nieuwmarkt.
Start: De Burcht
Gids: DaniŽl Metz

Zondag 19 juli
Wandeling in West 1 - Bos en Lommer
De meest noordelijke en jongste buurt in de gordel '20 - '40. We bekijken uiteraard de revolutionaire strokenbouw in Landlust uit de moderne jaren 1930. Maar ook de traditionele woningbouw uit de periode van de wederopbouw is, als tegenhanger hiervan, bijzonder. Verder zien we hoe de verdichting hier ook toeslaat, met als hoogtepunt het Bos en Lommerplein en de overbrugging van de rondweg. Deze steken we zelfs over, om de befaamde Akbarstraat te bewonderen.
Startpunt: Het Bolwerk aan de Jan van Galenstaat, naast de brug over het Westelijk Marktkanaal
Gids: Vincent Rottier

Zondag 26 juli
Amsterdam van de verkeerde kant
In de wandeling 'Amsterdam van de verkeerde kant. Van sodomietenvervolging tot vakbond voor homoseksuelen' gaat het over de relatie tussen de tolerante hoofdstad en homoseksualiteit. Amsterdam kent een roerige en interessante homo-(emancipatie) geschiedenis. Een wandeling over de mannen en vrouwen die het voortouw namen en de plaatsen waar het zich afspeelde. Met onder andere: de Shakespeareclub, het Mandje, Levensrecht, het eerste homohotel, het homomonument en 'het martelkamertje voor jonge Duitse toeristen'.
Startpunt: De Burcht
Gids: Judith Marseille

Zondag 2 augustus
Wandelen in West 2 - De westelijke tuinsteden
Deze wandeling kan gezien worden als een vervolg op de wandeling door Bos en Lommer (19 juli). De naoorlogse delen van de westelijke tuinsteden, zoals Slotermeer - het doel van deze wandeling - zijn in hun ontstaansgeschiedenis voor een belangrijk deel bepaald door een grote openheid en ruimtelijke rijkdom gecreŽerd door de stedenbouw naar een opzet van Cornelis van Eesteren. Maar tegelijkertijd ook in scherp contrast met een door de wederopbouw van na de oorlog bepaalde architectuur die veelal te zien is als (te) klein en goedkoop. Deze opmerkelijke contrasten leveren een bijzonder boeiend stadsbeeld op waar conflicten tussen ideologie en bouwpraktijk, tussen gebrek aan geld en de wil om een ideale woonomgeving te scheppen op een inzichtelijke manier naar voren komen. In de westelijke tuinsteden wordt op dit moment grootschalig gewerkt aan het herontwikkelen van de wijken door afbraak en vervanging van de oude, vaak slechte woongebouwen en door indikking in de open ruimtes (groen) van deze wijken. Deze wandeling gaat vooral om en rond het zogenaamde Van Eesteren museum, een stuk Slotermeer dat nog niet echt is aangetast door de vernieuwingen en daardoor de oorspronkelijke ideeŽn nog goed kan laten zien.
Start en eindpunt: Noordwesthoek Burgermeester de Vlugtlaan en Burgermeester Fockstraat
Gids: Jeroen Baars

Zondag 16 augustus
Chinatown
De eerste groepen Chinezen kwamen naar Amsterdam in 1911 tijdens de zeeliedenstaking. Rond Buiten- en Binnen Bantammer ontstond de oude kern van de Chinese buurt met haar vele restaurants en gokhuizen. Tegenwoordig kennen Zeedijk en Gelderse Kade de Chinese hotspots: supermarkten en restaurants, boekwinkel en reisbureau, evenals een Chinees Medisch Centrum en een Chinese tempel. Een levendige buurt waar een hardwerkende minderheidsgroep bijna een eeuw stand houdt en zorgt voor veel couleur locale. Via Oosterdok gaan we naar Buiten-en Binnenbantammer, Gelderse Kade en Nieuwmarkt en eindigen met een bezoek aan de Boeddhistische Tempel op de Zeedijk.
Startpunt: De Burcht
Gids: Angeline Joordens

Zondag 13 september
Theaters in de steigers
De Stadsschouwburg, het Nieuwe de la Mar Theater en het City Theater worden momenteel ver/herbouwd of uitgebreid. Dat is geen recent verschijnsel; sinds de opening van de eerste vaste schouwburg in 1637 zijn de hoofdstedelijke theaters geregeld aan de eisen der tijd aangepast. Nieuwe genres en opvattingen over de theaterpraktijk deden hun intrede, andere moesten het onderspit delven - dat alles had zijn neerslag op de theaterbouw. Daarnaast deden stromingen in de architectuur, zoals het neoclassicisme, Art Nouveau en Het Nieuwe Bouwen, hun invloed gelden. In deze wandeling komen ook theaterpersoonlijkheden als Fien de la Mar, Rika Hopper, Louis Davids, Rob van Reijn en Sieto en Marijke Hoving - en de theaters waar zij de stad mee verrijkten - aan bod.
Startpunt: De Burcht
Gids: Judith Marseille

Zondag 27 september
De Pijp
De Pijp is de eerste buurt die buiten de 17e eeuwse stad is gebouwd. Een buurt die volgens de plannen van Samuel Sarphati voor de elite had moeten worden, maar grotendeels een typische arbeidersbuurt werd. Lange, rechte straten, vandaar de naam. Er zijn echter ook 'gouden randen' te bewonderen, zoals langs de Amstel en het Sarphatipark. En verder was het een ideale buurt voor kunstenaars, prostituees, marktkooplui en minderheidsgroepen. We vinden er Mondriaan en andere theosofen, joden en islamieten; allen redelijk broederlijk naast elkaar. Een buurt met een grote sociale cohesie, met een roemrijk actieverleden en een toekomst als de meest multiculturele omgeving van Amsterdam.
Startpunt: Servaes Noutsstraat aan de Ceintuurbaan, achter verpleeghuis Tabitha
Gids: Vincent Rottier